Baarmoederhalskanker :
vaccinatie niet zinvol
In Uitzicht/3 van dit jaar heb ik u uitgebreid op de hoogte gebracht van de feiten omtrent baarmoederhals kanker en de mogelijkheid die er gecreëerd is tot vaccineren. Na allees eens op een rijtje gezet te hebben, is de conclusie dat er wat betreft het vaccineren nogal wat onduidelijkheden zijn. Enkele lezers hebben hierop gereageerd met vragen en opmerkingen. Die vragen betroffen de oorzaak van baarmoederhalskanker en de vaccinatie ertegen. Om deze lezers zoveel mogelijk tegemoet te komen, ga ik een en ander nog eens nader toelichten.
Tekst. Drs. Hans Stoop

Uit Biology : Campbell 3 th edition
I.M.C.M. de Kok, J.D.F.Habberma, M.J.E.Mourits, J.W.W. Coebergh en P.E. van Leeuwen. Ned Tijdschr Geneeskd. Augustus 2008 : Onvoldoende gronden voor opname van vaccinatie tegen Human pappillomavirus in Rijksvaccinatieprogramma.
Baarmoederhalskanker : de feiten
HPV is de belangrijkste oorzaak van baarmoderhalskanker. Bij een klein aantal patiënten met baarmoederhalss kanker is het medicijn diethylstilbestrol (DES) de oorzaak. DES werd tussen 1940 en 1971 aan zwangere vrouwen gegeven om een miskraam te voorkomen. Wanneer hun dochters hieraan zijn blootgesteld, is er een risico op het krijgen van onder andeere een zeeldzame vorm van baarmoederhalskanker.
HPV is de meest voorkomende seksueel overdraagbare aandoening (SOA). Van de bevolking krijgt 60 tot 8 % ooit eens een HPV infectie dat wil zeggen dat zeven tot acht op de tien vrouwen en mannen in aaraking komen met HPV. Aan gezien jongere mensen over het algemeen meer seksueel actief zijn (en meer wisselende contacten hebben) komt HPV veel vaker voor bij mensen onder 30 jaar. Na die leeftijd is er een duidelijke afname in het voorkomen van HPV.
Een infectie van het baarmoederhalsslijmvlies met HPVgeeft geen klachten, waardoor het jammer genoeg te laat ontdekt wordt. Het virus krijgt daaror meer kans om afwijkende cellen te vormen, die uiteindelijk tot baarmoederhalskanker kunnen leiden.
Niet enthousiast
Niet iedereen is enthousiast over het vaccineren tegen HPV. De feiten die ik over baarmoederhalskanker aangehaald heb in het eerder genoemde artikel in Uitzicht/3, zijn voor een groot deel ook onderkend door vooraanstaande medici en wetenschappers van het Erasmus Medisch Centrum Rotterdam, het Nederlands Kankerinstituut en het Universitair Medisch Centrum Groningen. In het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde dat 28 augustus j.l. verschenen, kunnen we lezeen dat een aantal artsen en oonderzoekers grote twijfel heeft over de werking van het vaccin tegen baarmoederhalskanker
Zij vinden het onwenselijjk om het vaccineren per 1 september 2009 in te voeren. Zij vinden het niet zinvol om HPV-vaccinatie als een standaardvaccinatie tegen baarmoederhalskanker in te voeren voor meisjes vanaf twaalf jaar. Deze reactie is een gevolgd van de bekendmaking van minister Ab Klink van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in juli. Hierin volgt Klink het advies van de Gezondheidsraad om per 1 september volgend jaar de HPV-vaccinatie op te nemen in hett Rijksvaccinaatie programma voor meisjes vanaf 12 jaar. Voor meisjes van 13 tot 16 jaar oud wordt door de raad een inhaal programma geadviseerd.
De vaccinatie is interessant voor vrouwen die niet besmet zijn met HPV. Vandaar de keuze voor de 12-jararigen. Voor de meisjes van 13 tot 16 jaar, die voor een deel al seksueel actief zij en daardoor misschien al besmet zijn met heet HPV zal het vaccin minder effectief zijn.
Niet zinvol
‘Overhaast en niet zinvol’, vinden de artsen een onderzoekers deze maatregel. Nog nooit is het vaccin getest op twaalfjarigen. Het is dus niet bekend of het dezelfde werking heeft als op de geteste groep vrouwen van 15 tot 26 jaar. Het is daarom niet uitgesloten dat de groep van twaalfjarigen anders reageert op de vaccinatie dan de groep waar het onderzoek mee uitgevoerd is. Daarij looptt het onderzoek nog te kort om er betrouwbare conclusie aan te verbinden. De ontwikkeling van baarmoedeerhalskanker ontwikkelt zich meestal in tien tot vijftienjaar. Onderzoek naar de effectiviteit van het vaccin is pas zes jaar geleden begonnen.
Kortom : de effecitiviteit van vaccinatie tegen baarmoedeeralskanker is nog niet aangetoond. Er zijn te veel onduidelijkheden :
- In welke mate is het vaccin effectief, hoe effectief is het bij twaalfjarigen, hoe lang is de werking en zijn er bijwerkingen op de lange termijn? Over de bijwerkingen en de veiligheid van het vaccin is weinig bekend; dat geeft ook de raad toe. Zuivere vaccins kunnen zelfs bij bepaalde groepen tot immunologische bijwerkingen leiden.
- De resultaten die gebruikt worden zijn afkomstig uit één trial, die vier jaar geduurd heeft en waaraan te weinig vrouwen hebben deelgenomen om zeker te zijn van de uitkomst.
- De vaccinatie is gericht tegen de typen 16 en 18. Hierdoor kan een toename optreden van infectien met niet-vaccinatie gerelateerde hoogrisico-HPV-typen. Dit kan weer leiden tot een verminderde effectiviteit van het vaccin. Daarbij vinden artsen en onderzoeker het middel te duur
- Wat zijn de gevolgen voor de screening zoals die nu plaatsvindt? Rekening moet worden gehouden met een verminderde opkomst, omdat gevaccineerde vrouwen zouden kunnen denken voldoende gevaccineerde vrouwen zouden kunnen denken voldoende beschermd te zijn.
- Aangegeven wordt door de Gezondheidsraad dat een of meer herhaal vaccinaties mogelijk nodig zijn. Eén zeker en wel op dertigjarige leeftijd. Uit ervaring is bekend dat niet alle gevaccineerden aan een herhaalvaccinatie deelnemen, dus 100% opkomst is hier zeker niet realistisch.
- Nederland is een van de landen met een effectief en efficiënt screeningsprogramma. Om die reden wordt baarmoederhalskanker steeds zeldzamer. Het ‘uitstrijkje’ dat veel vrouwen regelmatig laten maken, zorgt ervoor dat veel gevallen van deze vorm van kanker in een vroeg stadium al aan het licht komen.
Uitstel gevraagd
Medicijnfabrikanten en politieke partijen hebben een intensieve campagne gevoerd om het vaccin gratis en standaard aan te bieden.
De artsen en onderzoekers vragen uitstel om al deze zaken verder onder de loep te nemen en een extra voordeeel hiervan kan zijn dat err meer gegevens vanuit buitenland beschiikbaar komen
Wat de kosten van het vaccinatieprogramma betreft, zelfs onder de zeer gunstige omstandigheden dat de vaccinatie leveslang zou bescherrmen en dat er geen typevervanging optreedt is deze aanzienlijk hoger dan het huidige screeningsprogramma.
Bron : Uitzicht Magazine 8, jaargang oktober 2008